روش فلورسانس پرتو XRF) X) يا  طيف سنجي پرتو ايكس يكي از  روش هاي آناليز عنصري است كه امروزه به طور وسيعي در صنعت و مراكز پژوهشي مورد استفاده قرار می گیرد. مزیت اين روش، به ويژه به خاطر سرعت زياد در شناسايي عنصري، براي برخي از صنايع، ضروري است. در اين روش، پرتو ايكس به نمونه مجهول تابيده و با برانگيختن اتم ها باعث پديد آمدن پرتو ايكس ثانويه مي شود. با تعيين طول موج يا انرژي پرتو ايكس ثانويه، عنصر(هاي) مورد نظر را مي توان شناسايي كرد. 

انواع دستگاه هاي XRF 

دستگاه هاي XRF دو نوع می باشند:

 1- از نوع تفكيك طول موج (WDS)

 2- تفكيك انرژي(EDS)

در نوع WDS پرتو ايكس خروجي از نمونه مجهول، پيش از ورود به آشكارساز، توسط يك بلور تفكيك مي شود. در نوع EDS پرتو خروجي از نمونه، بدون آن كه توسط بلور آناليز كننده، تفكيك شود وارد آشكارساز مي گردد.

كاربردهاي روش XRF 

روش XRF در بسياري از مواقع به دليل سرعت بالا و دقت زياد در آناليز مواد مي باشدجایگزین روش هایآنالیز شیمی شده است. روش هاي شيميايي سنتي، بسيار وقت گير هستند و همچنين به توانايي شخص آناليز كننده  وابسته می باشد. اما در روش XRF در حالي كه آناليز و شناسايي با سرعت انجام  مي گيرد، اين وابستگي نيز بسيار كم است. كاربرد اصلي دستگاه XRF در صنايعي ماند فولاد و سيمان است. در اين صنايع،  تغيير مقدار عنصرهاي موجود در نمونه، در گستره كوچك و مشخصي است و دوم آن كه نيازمند سرعت زياد آناليز براي تصميم گيري در تنظيم تركيب هستند. محدود بودن عنصرهاي موجود در نمونه مجهول و گستره تغيير آنها، امكان استفاده از منحني هاي كاليبراسيون را با اطمينان به وجود مي آورد. در مراكز پژوهشي نيز دستگاه XRF مي تواند كمك زيادی کند. در اين نوع كاربردها، دستگاه EDS به خاطر توان تشخيص نوع عنصرهاي موجود در نمونه مجهول، براي شروع كار آناليز و شناسايي، بسيار مفيد است. هم چنین براي انجام كارهاي پژوهشي، استفاده از دستگاه XRF، به هر دو صورت براي انجام آناليز كيفي كه احتياج به نمونه هاي استاندارد ندارد، توصيه مي شود. 

فهرست